Ontwikkelt u een apparaat met ingebouwde koeling, bijvoorbeeld een waterdispenser, koffiemachine of procesunit? Dan kan de Europese F-gassenverordening invloed hebben op de keuze van het koudemiddel. Welke deadline geldt, hangt niet alleen af van de toepassing, maar vooral van de wettelijke categorie en opbouw van het koelsysteem. Voor verschillende categorieën gelden ingangsdata in 2025, 2027, 2030 en 2032. Van West Koeltechniek helpt OEM-fabrikanten bij het ontwerpen en produceren van compacte koeloplossingen, waaronder systemen met R290.
Welke deadlines gelden voor koelapparatuur?
Verordening (EU) 2024/573 bevat in bijlage IV verschillende verboden op het in de handel brengen van nieuwe apparatuur. De belangrijkste categorieën voor een eerste OEM-inventarisatie zijn:
| Categorie volgens bijlage IV | Beperking | Ingangsdatum |
| Zelfstandige, geïntegreerde koelapparatuur (self-contained refrigeration equipment), met uitzondering van chillers; Bijlage IV, punt 4 | F-gassen met GWP ≥ 150, behoudens toepasselijke veiligheidsuitzondering | 1 januari 2025 |
| Stationaire chillers tot en met 12 kW; Bijlage IV, punt 7(b) | F-gassen met GWP ≥ 150, behoudens toepasselijke veiligheidsuitzondering | 1 januari 2027 |
| Overige koelapparatuur buiten de specifiek uitgezonderde categorieën; Bijlage IV, punt 5(c) | F-gassen met GWP ≥ 150, behoudens toepasselijke veiligheidsuitzondering | 1 januari 2030 |
| Stationaire chillers tot en met 12 kW; Bijlage IV, punt 7(c) | F-gassen, ook als hun GWP lager is dan 150, behoudens toepasselijke veiligheidsuitzondering | 1 januari 2032 |
Dit is geen uitputtend overzicht. Onder meer commerciële koelkasten en vriezers en chillers boven 12 kW hebben aparte bepalingen. Ook kunnen specifieke tijdelijke vrijstellingen gelden. Controleer de actuele tekst van bijlage IV en eventueel toepasselijke uitvoeringsverordeningen.
Belangrijk: het productetiket bepaalt de wettelijke categorie niet. Een koffiemachine, waterdispenser, waterbadkoeler of carbonator kan verschillende koeltechnische ontwerpen bevatten. Uit de toepassing alleen volgt daarom niet dat een apparaat automatisch onder de regels voor zelfstandige koelapparatuur of voor chillers valt.
Hoe bepaalt u welke categorie van toepassing is?
Begin bij de technische opbouw van het apparaat dat op de markt komt:
- Wat is de primaire functie van het koelsysteem? Gaat het bijvoorbeeld om het koelen van een warmteoverdrachtsmedium?
- Hoe is het koudemiddelcircuit opgebouwd? Wordt een compleet koelsysteem geleverd, of worden delen ter plaatse aangesloten?
- Wat is het nominale koelvermogen? De grens van 12 kW is specifiek relevant voor de genoemde chillerbepalingen.
- Welk koudemiddel en welke GWP gelden? Bekijk de wettelijke GWP-waarde van de gebruikte stof of het mengsel.
- Zijn er toepasselijke veiligheidsvoorschriften of specifieke vrijstellingen? Deze moeten per product en gebruikssituatie worden beoordeeld.
Bij twijfel hoort de juridische classificatie bij de productconformiteitsbeoordeling. Een algemene lijst met voorbeelden vervangt deze toets niet.
Waarom R290 meenemen in het OEM-ontwerp?
R290 is propaan, een niet-gefluoreerd koudemiddel met een GWP van 0,02 volgens de Europese F-gassenverordening. Het valt daarmee buiten de verbodsbepalingen die specifiek op F-gassen zijn gericht.
Daar staat tegenover dat R290 sterk brandbaar (veiligheidsklasse A3) is. De keuze beïnvloedt onder andere componenten, koudemiddelvulling, ventilatie, ontstekingsbronnen, constructie en de toepasselijke productnormen. R290 is dus geen eenvoudige drop-in-vervanging voor R134a of andere koudemiddelen.
HFO-koudemiddelen kunnen een lage GWP hebben, maar blijven fluorhoudende stoffen. Voor de hierboven genoemde chillers tot en met 12 kW is vanaf 2032 een ruimer verbod op F-gassen voorzien, behoudens de toepasselijke uitzonderingen. Welke keuze economisch en technisch geschikt is, hangt af van het volledige productontwerp.
Van koelvraagstuk naar serieproductie
Voor OEM-fabrikanten begint de keuze van een koelunit bij de toepassing, niet bij één standaardkoudemiddel. Van West Koeltechniek ondersteunt het ontwikkeltraject van compacte koelsystemen:
- Specificeren: koelvermogen, doorstroom, inlaat- en uitlaattemperatuur, omgevingstemperatuur, inbouwruimte, geluidsniveau en beoogd volume.
- Ontwerpen: thermisch concept, koudemiddel, componenten en integratie in het OEM-eindproduct.
- Valideren: prototype, prestaties, veiligheid en werking onder representatieve gebruiksomstandigheden.
- Industrialiseren: ontwerpoptimalisatie, assemblage, eindcontrole en seriematige productie in Nederland.
Een passend R290-ontwerp kan helpen om tijdig op veranderende koudemiddelregels in te spelen. De uiteindelijke productconformiteit wordt bepaald door de concrete productcategorie, de toepasselijke regelgeving, de juiste normen en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen leverancier en OEM.
Veelgestelde vragen
Geldt voor iedere waterdispenser dezelfde F-gasdeadline?
Nee. De classificatie hangt af van het concrete koeltechnische ontwerp en de definities in de verordening. Alleen de toepassing drinkwater koelen is onvoldoende om een deadline vast te stellen.
Zijn HFO’s na 2027 nog toegestaan?
Dat hangt af van de apparatuurcategorie, het GWP en eventuele uitzonderingen. Voor stationaire chillers tot en met 12 kW geldt vanaf 2027 een GWP-grens van 150 en vanaf 2032 een breder verbod op F-gassen, behoudens de relevante veiligheidsuitzondering.
Kan ik een bestaande R134a-koelunit simpelweg vullen met R290?
Nee. R290 heeft andere veiligheidskenmerken en vergt onder meer een controle van het ontwerp, de componentgeschiktheid en de toepasselijke eisen. Een herontwerp en volledige beoordeling kunnen nodig zijn.
Bespreek uw OEM-koelvraagstuk
Wilt u een nieuwe koelunit ontwikkelen of onderzoeken of R290 geschikt is voor uw product? Deel met ons de toepassing, het gewenste koelvermogen, de temperatuurcondities, de beschikbare inbouwruimte en het verwachte serievolume. Wij bekijken graag welke technische ontwikkelroute passend is.
Wilt u weten wat de F-gassenverordening betekent voor uw koelunit? Wij denken graag met u mee.